AB TESCİLLİ TÜRK ZEYTİN VE ZEYTİNYAĞI COĞRAFİ İŞARETLERİNİN DİJİTAL İLGİSİNİN HARİTALANMASI: GIDA OKURYAZARLIĞI VE SAĞLIK ALGISI PERSPEKTİFİNDEN BİR İNFODEMİYELOJİK ÇALIŞMA

Abstract

Bu infodemiyelojik çalışma, Avrupa Birliği tescilli Türk zeytin ve zeytinyağı coğrafi işaret (Cİ) ürünlerinin 13 ülkedeki dijital arama görünürlüğünü Google Trends Göreli Arama Hacmi verileriyle yedi yıllık bir dönemde (2019-2025) incelemiştir. Cİ’ye özgü dijital ilgiyi ölçmek amacıyla Dijital Gastrodiplomasi Endeksi (DGDI) geliştirilmiştir. Mann-Whitney U testleri, jenerik gıda konuları ile Cİ etiketli ürünler arasında belirgin bir görünürlük açığı ortaya koymuştur (Z=-4.308, P<0.001). Wilcoxon testi, sofralık zeytinlerin zeytinyağına göre anlamlı şekilde yüksek DGDI skorlarına sahip olduğunu göstermiştir (W=3.0, P=0.002). Hiyerarşik kümeleme analizi üç ülke tipolojisi belirlemiştir: Cİ-bilinçli, kısmen bilinçli ve Cİ-kör. Bulgular, Cİ tescili ile uluslararası dijital gıda okuryazarlığı arasında yapısal bir kopukluk olduğunu ortaya koymaktadır.