Sağlık Çalışanlarında Tükenmişlik Düzeylerinin Depresyon, İş ve Yaşam Doyumu Açısından Yordanması: Çalışılan Birimler Arası Bir Değerlendirme

Abstract

İnsanlarla yüz yüze iletişimin fazla olduğu meslek gruplarında başta sağlık çalışanları, öğretmenler, kamu ve hizmet sektöründe çalışanlarda tükenmişlik durumunun ortaya çıkma ihtimali oldukça yüksektir. Bu çalışmada, sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri ve bunların depresyon, iş doyumu ve yaşam doyumları ile ilişkisi çalışma alanları da değerlendirilerek karşılaştırmalı olarak belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya 27 sağlık teknisyeni, 67 hemşire ve 26 doktor katılım sağlamıştır. Maslach Tükenmişlik, Beck Depresyon, Yaşam Doyumu ve Minnesota İş Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Katılımcıların duygusal tükenme toplam puanları ile kullanılan diğer ölçeklerin toplam puanları arasında yüksek düzeyde ilişki olduğu görülmüştür. İçsel doyum, dışsal doyum ve depresyon düzeyi ile kurulan modelin duygusal tükenmeyi anlamlı olarak %55,4 oranında; yaşam doyumu ve depresyon düzeyi ile kurulan modelin duyarsızlaşmayı anlamlı olarak %28 oranında; içsel doyum ve yaşam doyumu ile kurulan modelin kişisel başarıyı anlamlı olarak %16,7 oranında açıkladığı görülmüştür. Çalışılan birime göre de yordayıcı farklılıklar olduğu görülmüştür. Yapılan araştırmada diğer araştırmalardan farklı olarak çalışılan birimler arasında karşılaştırmalar yapılmaya çalışılmış ve yoğun bakım çalışanlarında tükenmişlik düzeyi ile depresyon düzeyinin daha çok ilişkilendirilebileceği, ameliyathane çalışanlarında kişisel başarı duygusu düzeyi ile yaşam doyumu düzeyi arasındaki ilişkinin pozitif yönlü ve daha kuvvetli olabileceği yönünde, servis çalışanlarının ise tükenmenin duyarsızlaşma düzeyi yönünden daha çok etkilenebileceği sonuçlarına varılmaktadır. Tükenmişlik düzeylerindeki farklılıkların nedenlerinin yeterince araştırılması, içsel doyumu ve dışsal doyumu etkileyebilecek kaynaklarda iyileştirmeler yapılıp yapılamayacağı konusunda istişarelerin yapılması ve tükenmişlik sendromunun kaynağında etkili olabilecek faktörlerin üzerinde durulması yapılan gözlemler sonucunda önem teşkil edebilecek durumlar olabileceği görülmüştür.