Endüstriyel bir patlama sonrasında gelişen akut stres bozukluğu ve TSSB'deki sosyodemografik ve bilişsel risk etkenleri

Abstract

Amaç: Şubat 2011de Ankaradaki bir sanayi bölgesinde ölü ve yaralıların olduğu bir patlama gerçekleşmiştir. Çalış- manın amacı bu patlamaya maruz kalmış kişilerde akut stres bozukluğu (ASB) ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) oranlarının belirlenmesi, ASB veya TSSB gelişen kişilerin kişilik örüntüleriyle ilgili bilişsel inançlarının değer- lendirilmesi ve böylece TSSB gelişmesinde risk etkeni olabilecek sosyodemografik ve bilişsel inançların saptanması- dır. Yöntem: Çalışmaya, patlamanın gerçekleştiği iş yerine ait fabrika binası ve yakınındaki dört ayrı iş yerinde bulu- nan 197 kişi alınmıştır. Katılımcılara patlamadan sonraki birinci ayda sosyodemografik veri formu, Kişilik İnanç Ölçeği Kısa Türkçe Formu, klinisyen tarafından uygulanan TSSB Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların psikiyatrik tanılarını saptamak için, DSM-IV eksen-I bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-I) uygulanmıştır. Bulgular: Katı- lımcıların %37.1inde travmaya bağlı ASB, %13.7sinde TSSB saptanmıştır. Majör depresif bozukluk öyküsüne sahip olma, travmada fiziksel zarar görme, ölen ve yaralananlar arasında tanıdık olması, olay yerinin merkezinde olma ve ölü görme TSSB gelişiminde risk etkeni olarak değerlendirilmiştir. TSSB gelişen bireylerde obsesif kompulsif kişilik inançları, ASB gelişen bireylerde çekingen kişilik inançları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuş- tur. Sonuç: Patlama sonrasında ASB ve TSSB gibi psikopatolojiler yüksek oranda saptanmıştır. ASB için geçirilmiş yaygın anksiyete bozukluğu, TSSB için majör depresyon birlikteliği sıktır. Travma sonrası stresle ilişkili belirtiler gelişti- ren kişilerde bağımlı ve obsesif kişilik özelliklerinin daha sık bulunduğu gözlenmiştir. Veriler ASB ve TSSB gelişiminde kişilikle ilgili özgül bazı inançların önemli olabileceğini göstermiştir.