Fenilketonüri Modelinde Cinsiyete Bağlı Kolinerjik Sistem Değişiklikleri

Abstract

Giriş Fenilketonüri (PKU), fenilalanin hidroksilaz enziminin eksikliği ile karakterize nadir bir kalıtsal metabolik bozukluktur. Bu enzimin yokluğu, kandaki fenilalanin düzeyinin artmasına ve beyinde birikmesine neden olarak kalıcı beyin hasarına yol açar. PKU'nun nörolojik etkilerini incelemek amacıyla geliştirilen deneysel PKU modeli, hem dişi hem de erkek sıçanlarda kolinerjik parametrelerin beyin dokusu ve serumda analiz edilmesini sağlamıştır. Bu çalışmada serumda BChE, AChE ve toplam ChE enzim aktiviteleri incelenmiş, hipokampal dokuda ise AChE enzim aktivitesi değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot Çalışmada, fenilketonüri modeli oluşturulan dişi ve erkek sıçanlardan beyin dokusu ve serum örnekleri alınarak analizler gerçekleştirilmiştir. Serum örneklerinde BChE, AChE ve toplam ChE enzim aktiviteleri ölçülürken, hipokampal dokuda yalnızca AChE enzim aktivitesi incelenmiştir. Dişi PKU grubunda AChE aktivitesi 34.67±2.94 µU/mg olarak bulunmuşken, dişi kontrol grubunda bu değer 24.28±3.78 µU/mg olarak ölçülmüştür. Benzer şekilde, erkek PKU grubunda hipokampal AChE enzim aktivitesi 30.32±3.85 µU/mg iken, erkek kontrol grubunda 4.21±0.72 µU/mg olarak tespit edilmiştir. Bulgular PKU gruplarında hipokampal AChE enzim aktivitesi, kontrol gruplarına kıyasla anlamlı derecede artış göstermiştir (Erkek ***p=0.0001; dişi *p=0.046). Serum analizlerinde ise dişi ve erkek PKU gruplarında toplam serum kolinerjik aktivitesinin kontrol gruplarına göre azaldığı belirlenmiştir (**p?0.002 ve ***p?0.0003, sırasıyla). Toplam serum kolinerjik aktivitesi bulguları, bu sonuçlarla uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Dişi ve erkek PKU gruplarının AChE enzim aktivitesi, kontrol gruplarına göre azalmış (**p?0.002 ve ***p?0.0006, sırasıyla) olup, erkek sıçanlarda BChE enzim aktivitesinin de PKU grubunda kontrol grubuna göre azaldığı bulunmuştur (*p=0.038). Sonuç Bu bulgular, fenilketonüri modelinde kolinerjik sistemin unsurlarının cinsiyete göre farklılık gösterebileceğini göstermektedir. Hem beyin dokusunda hem de serumda gözlemlenen bu değişiklikler, PKU'nun cinsiyete bağlı nörolojik etkileri üzerine yeni bakış açıları sunmaktadır.