Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Eşliğinde Görülen İletişim Bozukluğuna Yönelik Hibrit Terapötik Yaklaşım: Olgu Sunumu

Abstract

Giriş: Bu olgu sunumunda, gelişimsel koordinasyon bozukluğu (GKB) eşliğinde iletişim bozukluğu bulunan bir çocuğa yönelik dil ve konuşma terapisi süreci aktarılmıştır. İletişim bozuklukları, dilin ses bilgisi, söz dizimi, biçim bilgisi, anlam bilgisi ve pragmatik alt bileşenlerinde yaşanan sorunları kapsamaktadır. GKB ise motor koordinasyon becerilerinin edinimi ve uygulanmasında zorlanma, yavaşlık ve yetersizlikle tanımlanmaktadır (DSM-5). Olgu: 4,5 yaşında erkek olgu 2,5 yaşındayken, aile konuşma gecikmesi şikayetiyle dil ve konuşma terapistine başvurmuştur. Alınan öyküde beslenme, yutma ve emeklemede bir problem yaşanmadığı, 17 aylıkken yürüdüğü belirtilmiştir. Yapılan gözlemsel dil ve konuşma değerlendirmesinde iletişim becerilerinden sıra alma ve iletişime niyetin sınırlı olduğu; göz kontağı ve ortak ilgiyi ise kazanmadığı belirlenmiştir. DİLTAR (Dil Gelişimi Tarama Envanteri) değerlendirmesinde 10 sözcük ürettiği (aile bireyleri ve basit isimler) belirlenmiştir. Konuşma anlaşılırlığının %30’un altında olduğu, jest ve mimik kullanımının olmadığı görülmüştür. Formal değerlendirme aracına kooperasyonu olmadığı için DİLTAR yapılmıştır. Sözcük dağarcığı ve söz öncesi iletişim becerileri, dil ve konuşma performansının 1 yaş düzeyinde olduğunu düşündürmüştür. Fizyoterapist tarafından GKB tanısı almış ve desteklenmiştir. Oral motor değerlendirmede dilde hipotoni ve oral motor hareketlerde kısıtlılık gözlenmiştir. Ritmik olmayan, yavaş diadokokinetik hız saptanmıştır. İki yıl boyunca toplam 300 seans dil ve konuşma terapisi yapılmıştır. Doğal ve yarı yapılandırılmış dil edinim yaklaşımları hibrit şekilde uygulanmıştır. İletişim, alıcı ve ifade edici dil becerileri eş zamanlı olarak desteklenmiştir. Takip sürecinde sözel çıktıların artmasıyla görülen ünlü hataları ve oral motor planlama ve programlama becerilerindeki zayıflık çocukluk çağı konuşma apraksisi ile karakterize olup, konuşma sesi üretimini ve konuşma anlaşılırlığını olumsuz yönde etkilemiştir. Sonuç: Yapılan TEDİL (Türkçe Erken Dil Gelişim Testi) değerlendirmede, vakanın eşdeğer alıcı dil yaşı 4 yıl üç ay, ifade edici dil yaşı 4 yıl bir ay olarak belirlenmiştir. Pragmatik bileşen dışında dilin tüm bileşenlerinde yaş düzeyine yakın performans sergilemektedir. Göz kontağı becerisinde beklenen gelişimsel düzeye erişilememiştir. Oral motor koordinasyonda iyileşme görülmüştür ancak düşük konuşma anlaşılırlığı nedeniyle terapi süreci akranlarının düzeyine ulaşıncaya kadar sürdürülecektir.