Ergenlerde Sosyal Medya Kullanımı ve Aleksitimi

Abstract

Giriş: Son yıllarda sosyal medya kullanımının ergenlerin psikososyal gelişimi üzerindeki etkileri artan bir ilgiyle incelenmektedir. Sosyal kimlik gelişimi ve duygusal ilişkilerin inşası gibi süreçlerin dijital ortamlar aracılığıyla yürütülmesi, bu dönemi sosyal medya açısından kritik hale getirmektedir. Ancak kontrolsüz kullanımın, duygusal farkındalık ve düzenleme becerilerini olumsuz etkileyebileceği öne sürülmektedir. Aleksitimi, duyguları tanıma, ayırt etme ve ifade etmede yaşanan güçlüklerle tanımlanmakta olup, bu bağlamda dikkate değer bir kavramdır. Araştırmalar, sosyal medya kullanım bozukluğu ile aleksitimi arasında pozitif ilişkiler olduğunu göstermektedir. Materyal ve Metodlar: Bu derleme çalışmasında, Türk Medline, Türk Psikiyatri Dizini, Google Akademik, Pubmed ve Science Direct veri tabanlarında Mart 2025-Nisan 2025 tarihleri arasında “aleksitimi, ergenlik, sosyal medya bağımlılığı, duygu karmaşası” anahtar kelimeleri ile yapılan taramalar sonucunda seçim kriterlerine uygun 2018–2025 yılları arasında yayınlanmış Türkçe ve İngilizce makaleler incelenmiştir. Ergenlerde sosyal medya kullanımı ve aleksitimi ilişkisini inceleyen 12 makale incelemeye dahil edilmiştir, çalışmalar içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular ve Tartışma: İncelenen çalışmaların büyük çoğunluğunda, sosyal medya kullanım süresi arttıkça aleksitimi düzeyinin de yükseldiği rapor edilmiştir. Duygu tanıma ve ifade etme becerilerinde azalma, empati düzeyinde düşüş ve sosyal ilişkilerde zorluklar sıkça bildirilen sonuçlardır. Ayrıca, aleksitimi ile sosyal anksiyete, otizm spektrum bozukluğu belirtileri ve disosiyatif eğilimler arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür.Yoğun sosyal medya kullanımı, duygusal farkındalığı zayıflatarak aleksitimiyi pekiştirebilir. Sonuç: Sosyal medya alışkanlıklarının düzenlenmesi ve aleksitiminin erken yaşta tanılanması, ergenlerin duygusal gelişimini desteklemek açısından önemlidir.