Hemodiyaliz Tedavisi Gören Hastaların Yakınlarının Bakım Yükü, Stres ve Algıladığı Sosyal Destek İlişkisi: Kesitsel Bir Çalışma

Abstract

Amaç: Hemodiyaliz tedavisi gören hastaların yakınlarının bakım\ryükü ile algıladıkları stres ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkiyi\rortaya koymaktır. Gereç ve Yöntemler: 20 Şubat-20 Mart 2021 tarihleri\rarasında hemodiyaliz tedavisi gören 269 hastanın yakınına yüz yüze anket\ruygulanmıştır. Anket, sosyodemografik özelliklere yönelik 8 soru ve Zarit\rBakım Verme Yükü Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan\rSosyal Destek Ölçeği ile ilgili 48 olmak üzere toplam 56 sorudan\roluşmaktadır. Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri uygulanmıştır.\rÖlçekler arasındaki ilişki Spearman korelasyon testi ile ölçülmüş ve ilişkinin\rderecesini bulmak için lineer regresyon analizi yapılmıştır. İstatistiksel\ranlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Bakım yükü ortalaması\r25,40’tır [standart sapma (SS)=12,71]. Bekârların, daha düşük eğitim\rve gelir seviyesine sahip olanların bakım yükü daha fazla bulunmuştur.\rDaha kısa süredir hemodiyaliz tedavisi alan hastaların yakınlarında bakım\ryükü daha yüksektir. Algılanan sosyal desteğin en çok aile bireylerinden\rgeldiği (ortalama=23,73, SS=6,88), tüm boyutları ile algılanan desteğin ortalamasının\ryüksek (ortalama=63,31, SS=20,12) olduğu görülmektedir. Algılanan\rStres Ölçeği’nin ortalamasının 26,20 (SS=12,71) ile orta düzeyde\ryer aldığı bulunmuştur. Bakım verme yükü ile algılanan stres değişkeni\rarasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki vardır (rspearman=0,25; p<0,001).\rBakım verme yükü ve çok boyutlu algılanan sosyal destek aile alt boyutu\rarasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişki vardır (rspearman=-0,20;\rp<0,001). Algılanan stres ile çok boyutlu algılanan desteğin tüm alt boyutları\rarasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Sağlık\rhizmetlerinin sunumunda, hastalar kadar hasta yakınları da dikkate\ralınmalıdır. Hasta yakınlarının eğitimi, bilgilendirilmesi, sosyal yönden\rdesteklenmesi için çalışmaların planlanması ve uygulanması önerilmektedir.