Çalışan Güvenliğinin Psikososyal Risk Faktörü Olarak Covid-19 Pandemisi: Tükenmişlik Konulu Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Abstract

Giriş: Çalışan sağlığı güvenliğinin önemli bir sorunu olan psikososyal risk faktörlerinin sağlık çalışanları üzerindeki etkisi, COVİD-19 pandemi ile beraber şiddeti daha da artarak devam etmektedir. Sağlık çalışanlarının yüksek riskli ortamlarda COVİD-19 ile enfekte hastalarla aktif bir şekilde çalışması, kısıtlı kişisel koruyucu ekipman ile kaliteli sağlık hizmeti vermeye çalışmaları ve enfeksiyonu bulaştırma korkuları gibi birçok faktör yüksek düzeyde tükenmişlik yaşamalarına sebep olmaktadır. [Abstract Not Available] Amaç: Bu çalışmada, ülkemizde pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının yaşadıkları tükenmişlik konusunun lisansüstü tez çalışmalarında gözden geçirilmesi ve tezlerin sistematik biçimde incelenmesi amaçlanmıştır. [Abstract Not Available] Yöntem: Çalışmaya dahil edilecek tezlere Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanı üzerinden ulaşılmıştır. Sistem üzerinden “covid, pandemi, salgın, koronavirüs” anahtar kelimeleri ile tarama yapıldıktan sonra her bir liste ayrıca “tüken” anahtar kelimesi ile tekrar taranmıştır. Araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 26 tez değerlendirilmiştir. [Abstract Not Available] Bulgular: Tezlerin %61,5’i yüksek lisans ve %38,5’i tıpta uzmanlık tezidir. Konu ile ilgili tezler çoğunlukla Aile Hekimliği (%19,2), Hemşirelik (%19,2) ve Psikoloji (Klinik Psikoloji) (%23,1) Anabilim Dalı’nda yürütülmüştür. Tezlerin %92,3’ünde nicel yöntemle yapılmış, sıklıkla “Maslach Tükenmişlik Ölçeği” kullanılmış ve veriler online olarak elde edilmiştir. Verilerle ilgili dört ayrı kategori belirlenmiştir. Bunlar; COVİD-19 pandemi sürecinde sağlık çalışanlarında “tükenmişlik düzeyi”, “tükenmişlik düzeyinin beslenme ve uyku durumuna etkisi”, “tükenmişlik düzeyinin psikolojik parametrelerle değerlendirilmesi” ve “tükenmişlik düzeyinin mesleki motivasyonlarına etkisi”dir. [Abstract Not Available] Sonuç: Sağlık çalışanları pandemi sürecinde çalışan sağlığı ve güvenliği kapsamında psikososyal tehlikeler açısından ciddi risk altındadır. Özellikle pandemi sürecinde yaşadıkları tükenmişlik; yaşam kalitelerini, fiziksel ve ruhsal sağlıklarını, aile ve iş yaşamlarını olumsuz etkilemektedir