Factors influencing the use of ambulance among patients with acute coronary syndrome: results of two centers in Turkey

Abstract

Amaç: Ambulans kullanılması akut koroner sendromlu (AKS) hastaların hastaneye nakli sırasında sadece hızlı değil, aynı zamanda güvenilir ulaşım şeklidir. Bu çalışma AKS tanısı ile iki ayrı merkeze başvuran hastalarda ambulans kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: Türkiye’de 2 ayrı hastanede AKS tanısı ile hastaneye yatırılan ve yaş ortalaması 55±13 olan toplam 330 hasta bu prospektif kohort çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların hastaneye ulaşım şeklini etkileyen faktörler bir anket formu aracılığıyla araştırılmıştır. Hastalar ambulans kullanıp kullanmadıklarına göre iki gruba ayrılarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Ambulans kullanımını belirleyen faktörler çoklu lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Acil servis numarası “112”nin yüksek oranda biliniyor olmasına rağmen, 330 hastanın sadece 96’sı (%29) ambulans kullanırken, geri kalan 234 (%71) hasta kendi ulaşımını sağlamıştır. Ambulans kullananların hastaneye ulaşım süreleri (ortanca 120 dakikaya karşılık 60 dakika olarak) daha kısa olmuştur (p=0,03). ST yükselmeli miyokart enfarktüsü ile başvurma (OR=3,127, %95 GA: 1,555-6,2877, p<0,001), göğüs ağrısının şiddetli olması (OR=2,665, %95 GA: 1,938-3.665, p<0,001), eşlik eden dispne (OR=5,510, %95 GA: 2,614-11,614, p<0,001), baş dönmesi (OR=4,172, %95 GA: 1.901-9.154, p<0,001) ve kusma (OR=3,756, %95 GA: 1,521-9,272, p=0,004) gibi semptomların bulunması, kardiyak risk faktörlerini biliyor olmak (OR=10,512, %95 GA: 4,497-24,572, p<0,001) ve kalp krizi ile ilişkili olan göğüs ağrısını ve bu durumda hızlıca tıbbi yardım için ambulans çağrılmasının önemini biliyor olmak (OR=4,184, %95 GA: 2,528-6,926, p<0,001) ambulans kullanımını belirleyen faktörlerdir. Sonuç: Türkiye’de AKS’da hastaların hastaneye ulaşım için ambulans kullanımı oldukça düşük orandadır. Semptomların ciddiyeti, AKS tipi ve bilgi düzeyi ambulans kullanımını arttıran faktörler olarak görülmektedir. Hastalarda ambulans kullanımına yönelik davranışsal değişiklik oluş- turmak ve ambulans kullanımını arttırmak için aydınlatıcı sağlık eğitim programları düzenlenebilir.