Hemodiyaliz hastalarının yaşamında neleri değiştirebiliriz? Bir projenin sonuçları

Abstract

AMAÇ: Avrupa Birliği destekli Doğu Anadolu Kalkınma Projesi kapsamında, Van Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesinde yürütülen “Yoksul Hemodiyaliz Hastalarının Ulaşım, Yemek hizmeti ve İaşelerinin Temini” isimli projenin sonuçlarını paylaşmaktır.GEREÇ ve YÖNTEMLER: Proje kapsamında 66 hastanın, haftada üç kez hemodiyaliz ünitesine servis aracı ile 11 ay boyunca düzenli ulaşımı sağlandı ve hemodiyaliz uygulanan günlerde iki kez, beslenme uzmanının belirlediği mönüye uygun yemek verildi. Proje başlangıcında, bitiminde ve proje bitiminden üç yıl sonra hastaların antropometrik ölçümleri (boy, kilo, bel çevresi, kol çevresi, VKİ), yaşam kalitesi, anksiyete, depresyon ve umutsuzluk ölçekleri değerlendirildi. BULGULAR: Proje kapsamında olan 26'sı kadın, 40'ı erkek hasta değerlendirmeye alındı. Proje bitiminde antropometrik göstergelerden VKİ (p=0,01) ve bel çevresinde (p=0,00), biyokimyasal göstergelerden albümin (p=0,02) ve ferritin (p=0,01) değerlerinde anlamlı bir artış saptandı. Proje başlangıcına göre, proje bitiminden üç yıl sonra da albümin (p=0,00) ve ferritin (p=0,01) düzeylerinde anlamlı fark devam etmekte olduğu gözlendi. Kadınlarda bel çevresi (p=0,00) ve üst kol çevresinde (p=0,03) anlamlı artış varken kilo (p=0,05) artışının istatistiksel olarak sınırda olduğu belirlendi. SF- 36 testin alt ölçeklerine bakıldığında genel sağlık algılamasında anlamlı bir artış olduğu (p=0,00), erkeklerde ise genel sağlık algılaması (p=0,01) ile birlikte sosyal işlev puanlarında da (p=0,03) anlamlı bir yükselme gözlendi. Proje başlangıcında erkek ve kadın hastalar arasında genel sağlık (p=0,01) ve akıl sağlığı (p=0,04) alt ölçeklerinde fark varken, proje bitiminden üç yıl sonra hiçbir ölçekte fark olmadığı belirlendi. Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) puanları değerlendirildiğinde erkek hastalarda depresyon ve anksiyete puanlarının proje sonunda anlamlı olarak düştüğü gözlendi. SONUÇ: Düzenli ulaşım, yeterli ve bilinçli beslenmenin tedavi üzerinde olumlu sonuçları gözlemlenmiştir. Bu bölgede, hemodiyaliz hastalarına uygulanan sosyal programlarların yaşam kalitesi için de yararlı olabileceği düşünülmektedir.