Astaksantin'in Serebral İskemi-Reperfüzyonlu Sıçanlarda Doza Bağlı Etkisi

Abstract

İskemiye karşı en hassas organ olan beyinde iskemiden kaynaklanan hastalıklar artık yaygınlaşarak sosyal ve ekonomik sorunlara yol açmaktadır. Organizmanın oluşturduğu antioksidan savunma sisteminin yetersizliği sonucu artan serbest radikaller, serbest radikallerin artmasına neden olur ve bu da başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıkların ve yaşlanma süreçlerinin gelişmesine katkıda bulunur. Çalışmamızda güçlü bir antioksidan olan Astaksantinin (AST) antioksidan sistem ile beyin üzerindeki koruyucu etkisinin araştırılması amaçlandı. Araştırmamız Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'nda gerçekleştirildi. Deneyde toplam 32 adet erkek sıçan kullanıldı ve sıçanlar her grupta 8 adet olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Çalışmamızda sıçanlara farklı dozlarda AST verilerek a. carotis communis iskemi-reperfüzyon modeli üzerindeki koruyucu etkisi araştırıldı. Sıçanlara ameliyattan 30 dakika önce intraperitoneal olarak AST verildi. Sonrasında 15 dakika süreyle iskemi uygulandı. İskeminin ardından sıçanlar 24 saat reperfüzyonda bırakıldı. Sonrasında intrakardiyak perfüzyonla kan örnekleri alındı; Malondialdehit (MDA), Süperoksit dismutaz (SOD), Katalaz (CAT) düzeyleri belirlendi. Biyokimyasal sonuçlara göre Sham grubunda SOD ve CAT düzeylerinde anlamlı derecede azalma gözlemlenmiştir. Bu da iskemi sonrası artan serbest radikaller karşısında antioksidan savunma sisteminin yetersiz olduğunu göstermektedir. Öte yandan AST ile tedavi edilen grupta anlamlı bir artış gözlemlenmiştir. Bu sonuç bize AST'nin antioksidan sistem üzerinde önemli bir koruyucu etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sham grubunda görülen MDA düzeylerindeki anlamlı artış iskemi sonrası beyinde oksidatif hasarın oluştuğunu göstermektedir. AST25 grubuna baktığımızda anlamlı bir düzeyde azalma gözlemledik. Bu sonuçta AST'nin beyin üzerinde önemli bir koruyucu etkisinin olduğunu destekler niteliktedir. AST 75 grubuna baktığımızda ise kontrol grubunun düzeylerinin altına düştüğünü gözlemledik. Bu da bize bu dozun AST'nin beyin üzerinde tam bir koruyucu etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sham grubu, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında serebral kortekste önemli hasar ve yüksek sayıda nekrotik nöron gözlemlenmiştir. AST verilen gruplarda oldukça sağlam bir görünüme sahip ve hasar seviyeleri azalmış nöronların varlığı tespit edilmiştir. Bu bulgu AST'nin sınırlı derecede nörolojik koruma sağlayabileceğini göstermektedir. Histolojik veriler, AST'nin beyin hasarına karşı bir dereceye kadar önleyici etkinlik sergilediğini göstermektedir. Astaksantin, oksidatif hasarı azaltmada, özellikle 75 mg/kg dozajında, antioksidan savunma sistemi üzerinde dikkate değer bir koruyucu etki sergilemektedir. Histolojik değerlendirmelerin objektifliğini ve netliğini arttırmak için niceliksel analizler ve değerlendirmeler yapmak ve tespit edilen değişiklikleri kategorize etmek faydalı olacaktır.