2023 Türkiye Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Entelektüel Düşünme Eğilimi ve Siyasal Değerler: Seçmen Gruplarının ve Seçmen Davranışı Ekollerinin Siyasal Pazarlama Perspektifinden Karşılaştırmalı Analizi

Abstract

Bu araştırma, seçmenlerin entelektüel düşünme eğilimlerinin (EDE) rasyonel ve sosyolojik yaklaşımlarına etkisini ve siyasal değerlerin aracı rolünü incelemektedir. Araştırmada 2023 Türkiye seçimlerinde Erdoğan ve Kılıçdaroğlu destekçilerinden oluşturulan gruplar (N = 828), PROCESS makro modeli kullanılarak karşılaştırılmıştır. Bulgular, EDE’nin, seçmeni değerlerden soyutlayarak objektif tutumla rasyonel tercihte bulunmasını sağlayacağına yönelik varsayımı desteklememektedir. Erdoğan destekçilerinde milli ve dini değerlerin, salt rasyonel fayda hesaplamalarını dengeleyerek onları güçlü bir sosyolojik ve aidiyet temelli yaklaşıma yönlendirdiği görülmektedir. Kılıçdaroğlu destekçilerinde ise EDE’nin sosyolojik yaklaşımı azalttığı, dini değerlerin de rasyonel (fayda merkezli) ağırlığını dönüştürerek faydacılığı esneten bir motivasyon kaynağı oluşturduğu görülmüştür. Her iki grupta da ekonomik değerler, rasyonel yaklaşımı güçlendiren en tutarlı aracı değişken olarak öne çıkmıştır. Sonuçlar, seçmen davranışlarının sadece bilişsel düzeyde EDE’nin etkisiyle şekillenemeyebileceğini siyasal değer özdeşleşmelerinin pazar segmentasyonunda oldukça önemli bir faktör olduğunu göstermektedir. Mevcut örneklemin sınırlılıkları değerlendirildiğinde, bu bulgular, siyasal pazarlama stratejilerinde keskin kutuplaştırıcı değer konumlandırmalarından ziyade dengeli ve kapsayıcı değer temelli mesajların daha işlevsel olabileceğine işaret etmektedir. Bulgular, tüm seçmen kitlesine genellenebilir olarak değil, örneklem içinde gözlenen gruba özgü analitik kalıplar olarak yorumlanmalıdır.