Kronik karaciğer hastalıklarında serumdaki doğal antikoagulanların düzeyindeki değişiklikler ve portal tromboz ile ilişkileri

Abstract

Karaciğerden sentezlenen doğal antikoagulan faktörler olan Protein C (PC), Protein S (PS) ve Antitrombin III (ATIII)'ün akut ve kronik karaciğer hastalıklarında serum düzeylerinin azaldığı bildirilmiştir. Kongenital veya akkiz eksiklikleri tekrarlayıcı tromboembolik olaylarla ilişkili olan bu faktörlerin karaciğer sirozundaki (KS) serum aktivite değişikliklerini ve bunun karaciğer sirozunda komplikasyon olarak karşımıza çıkan portal sistem trombozu ile ilişkisini değerlendirdik. Çalışmaya 49 KS (E 31, K 18; yaş ort. 55.9; Child A 12, B 22, C 15), 17 Kronik aktif hepatit (KAH) (E 7, K 10; yaş ort. 53.4) ve 18 kontrol (K) (E 8, K 10 ; yaş ort. 51.3) alındı. PC, total PS, ATIII aktiviteleri nefelometrik yöntemle ölçüldü. KS, KAH ve K gruplarında sırasıyla PC % 45.0 ± 28.4, % 54.2 ± 22.7, % 92.0 ± 17.8 (p < 0.001);PS % 74.5 ± 31.5, % 74.9 ± 31.9, % 111.5 ± 29.0 (p < 0.001); ATIII % 47.0 ± 24.3 (p<0.001), % 84.2 ± 20.9 (p <0.001), % 126.8 ± 21.1 (p <0.001) bulundu. KS'da PC vePS aktiviteleri Child skoruna göre fark göstermezken ATIII Child A'dan C'y e doğru progressif azalma gösteriyordu (p < 0.001). PS ve ATIII ile protrombin zamanı arasında negatif, PC, PS, ATIII ile protrombin aktivitesi arasında pozitif ilişki bulundu. KS'da portal tromboz olanlarda (PT) ; PC aktivitesi % 56.7 ± 31.0, olmayanlarda (NT) % 41.8 ± 27.0 (p > 0.05), PS aktivitesi tromboz olanlarda % 75.2 ± 23.7, olmayanlarda % 73.2 ± 32.4 (p > 0.05) ve ATIII aktiviteleri tromboz olanlarda % 52.1 ± 23.0, olmayanlarda % 43.8 ± 19. 6(p>0, 05) olup tromboz oluşumu ile PC, PS, ATIII aktiviteleri arasında ilişki saptanamadı. KS ve KAH'te PC, PS ve ATIII aktivitelerinde belirgin azalma olmaktadır. KS'daki azalmanın sentez fonksiyonundaki ilerleyici bozulmaya bağlı olduğu düşünülmekte iken KAH'teki azalmanın nedenini açıklamak için ileri çalışmalar gereklidir. KS'da sıklıkla rastladığımız trombotik olaylar ile bu antikoagulan faktörlerin eksikliği arasında ilişki saptanmamıştır.