Teleterapide Görsel Materyallerin Kullanımı: Konuşma Sesi Bozukluğu Olan Çocuklar Üzerine Bir Derleme

Abstract

Gi?ri?ş: Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği (ASHA), teleterapiyi konuşmave dilhizmetlerinde değerlendirme, müdahale ve danışmanlık amacıyla telekomünikasyon teknolojisinin kullanımı olarak tanımlamaktadır. Son yıllarda giderek önem kazanan bu uygulama, özellikle COVID-19 pandemisi döneminde sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplar ve özelgereksinimli çocuklar için erişim engellerini azaltmada kritik bir yöntem haline gelmiştir. Çocukluk döneminde yaygın olarak görülen Konuşma Sesi Bozukluğu (KSB); seslerin algılanması, üretilmesi ve fonolojik temsillerin oluşturulmasında yaşanan güçlüklerle karakterize edilmekte; bu durum çocukların akademik başarılarını, okuma-yazma becerilerini ve sosyal iletişimlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle, teleterapide kullanılan görsel materyallerin rolünün incelenmesi hem kuramsal hemde uygulamalı açıdan önemli bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Materyal ve Metodlar: Bu çalışma, 2013–2024 yılları arasında yayımlanan araştırmaları kapsayan bir derleme niteliğindedir. Literatür taraması PubMed, ASHAWire, YÖKTEZ ve Google Scholar veri tabanlarında gerçekleştirilmiştir. Aramada konuşma sesi bozukluğu, teleterapi, konuşmaterapisi, görsel destek ve teleterapi ve etkililik, anahtar sözcükleri kullanılmıştır. İlk aşamada 50 çalışma belirlenmiş, ardından içerik değerlendirmesi sonucunda 21 makale derlemeye dahil edilmiştir. Bulgular: Elde edilen veriler, KSB’nin teleterapide en sık ele alınan bozukluklardan biri olduğunu ve teleterapinin yüzyüze terapi kadar etkili olabileceğini göstermektedir. Görsel materyallerin; çocukların motivasyonunu artırmada, dikkat sürelerini uzatmada, ses farkındalığını geliştirmede ve hedef sesleri somutlaştırmada işlevsel olduğu ortaya konmuştur. Bununla birlikte, dijital materyal yetersizliği (%62) ve teleterapi eğitim eksikliği (%93) terapistlerin en sık bildirdiği sınırlılıklar arasında yer almaktadır. Tartışma: Görsel materyallerin teleterapi sürecinde KSB müdahalelerinde önemli bir destek unsuru olduğu görülmektedir. Ancak bu alanda materyal geliştirme çalışmalarının artırılması, terapistlerin dijital uygulamalara yönelik mesleki yeterliliklerinin güçlendirilmesi ve standart protokollerin oluşturulması gerekmektedir. Sonuç: Gelecekte yapılacak araştırmaların, teleterapide görsel materyal kullanımına ilişkin kanıt temelli uygulamaları daha güçlü biçimde ortaya koyması beklenmektedir.