SARS-CoV-2 Aşı Çalışmaları

Abstract

Dünya Sağlık Örgütü DSÖ Çin Ülke Ofisi 31 Aralık 2019’da Çin’in Hubei Eyaleti, Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakaları bildirmiştir. Hastalık etkeni tanımlandıktan sonra etken‚‘Ağır akut solunum yolu yetersizliği sendromu korona virüs 2’ SARSCoV-2 , yol açtığı hastalık “Koronavirüs hastalığı 2019 COVID-19 ” olarak isimlendirilmiştir. Vaka sayıları hızla artarak tüm dünyaya yayılmış ve 11 Mart 2020’de DSÖ tarafından pandemi ilan edilmiştir. SARS-CoV-2 büyük, pozitif polariteli, tek zincirli, zarflı, polimorfik bir RNA virüsüdür. Spike S proteini virüsün en değişken bölgesi olup, konak hücrede anjiotensin dönüştürücü enzim 2 reseptörüne bağlanma, membran füzyonu, konak hücre tropizminin belirlenmesini sağlar ve konak spesifitesi, hastalığın yayılımı ve insan nötralizan antikor gelişimi ile ilişkilidir. Yüzey glikoproteinleri aşı geliştirmede en önemli hedeftir. Yeni coronavirusun tüm dünyada salgına sebep olması, hızlı yayılması, mortalite oranının yüksek olması, tam etkin tedavinin henüz olmaması nedeni ile tedavilerden daha uygun maliyetli ve küresel sağlığın korunması için aşının ivedilikle bulunma çalışmalarını tetiklemiştir. DSÖ’nün açıklamasına göre 2 Haziran 2020 tarihi itibari ile klinik aşamada faz 1, 2 ve 2/3 aşamalarında 10, preklinik aşamada 123 SARS-CoV-2 aşı adayı bulunmaktadır. Aşı geliştirmedeki amaç hastalığın şiddetini, virüsün bulaşını ve gelecekteki hastalık yükünü azaltmaktır. Daha önce yapılan diğer koronavirüs aşı çalışmaları SARS-CoV-2 aşı çalışmalarına aşı geliştirme sürecinde öncü ve zaman kazandırıcı olması beklenmektedir.