Ehlers-Danlos Sendromunda Terapötik Egzersiz Yaklaşımlarının İncelenmesi: Bir Derleme

Abstract

Giriş: Ehlers-Danlos Sendromu (EDS), bağ dokusunun yapısal bileşenlerindeki bozukluklara bağlı olarak gelişen ve çoklu sistemleri etkileyebilen kalıtsal bir hastalık grubudur. Eklem hipermobilitesi, instabilite, kronik ağrı, kas kuvvetsizliği ve propriyoseptif yetersizlik gibi klinik özellikler, bireylerin fiziksel aktivite düzeyini azaltarak fonksiyonel kapasitenin düşmesine neden olmaktadır. Bu derlemede, EDS tanılı bireylerde terapötik egzersiz yaklaşımlarını incelemek amacıyla PubMed, Scopus, Google Akademik ve Web of Science veri tabanları taranmış; 2006–2025 yılları arasında yayımlanan İngilizce ve Türkçe çalışmalar değerlendirilmiştir. Literatür taraması sonucunda randomize kontrollü çalışmalar, klinik araştırmalar, sistematik derlemeler ve ilgili gözlemsel çalışmalar dahil edilerek anlatısal (narrative) derleme yöntemiyle sentezlenmiştir. Literatür bulguları, progresif direnç egzersizlerinin kas kuvveti ve eklem stabilitesi üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceğini; düşük etkili aerobik egzersizlerin kardiyorespiratuar uygunluk ve günlük yaşam performansını destekleyebileceğini göstermektedir. Propriyosepsiyon ve denge odaklı egzersizlerin postüral kontrolü iyileştirebileceği ve düşme riskini azaltabileceği, solunum egzersizlerinin ise inspiratuar kas gücü ve akciğer fonksiyonları üzerinde olumlu etkiler sağlayabileceği bildirilmektedir. Ayrıca yoga, esneme ve gevşeme temelli uygulamaların uygun şekilde modifiye edilerek uygulandığında semptom yönetimine katkı sağlayabileceği belirtilmektedir. Sonuç: Bireysel semptomlara ve fonksiyonel düzeye göre planlanan egzersiz programlarının ağrı kontrolü, fonksiyonel bağımsızlık ve yaşam kalitesinin artırılmasında önemli rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte, mevcut kanıtların sınırlı olması nedeniyle daha yüksek kaliteli çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu derlemenin amacı, EDS tanılı bireylerde uygulanan terapötik egzersiz yaklaşımlarını incelemek ve bu müdahalelerin klinik etkilerini ortaya koymaktır.