İki uçlu bozukluk ve madde kullanım bozukluğu: siklotimik mizaç yatkınlık belirleyici midir?

Abstract

Bu çalışmanın amacı iki uçlu bozuklukta madde kullanım bozukluğu sıklığını, madde kullanım bozukluğu ektanısı olan ve olmayan olgular arasında siklotimik mizaç sıklığını ve madde kullanım bozukluğu ektanısının iki uçlu bozukluğun klinik özellikleri üzerine etkisini araştırmaktır.Yöntem: Bu çalışmada birimimizde en az bir yıldır ve düzenli olarak izlenen 100 iki uçlu bozukluk tanılı hasta değerlendirilmiştir. Olağan kontrolleri için polikliniğe başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden, ataklar arası dönemdeki hastalar ardışık olarak çalışmaya alınmıştır. Bilgiler hasta, en az bir hasta yakını ve birime ait izlem dosyalarından elde edilmiştir. Her hastaya SCID-I Görüşmesi ve Memphis, Pisa, Paris ve San Diego Mizaç Değerlendirme Anketi’nin Türkçe formu uygulanmıştır.Bulgular: İki uçlu bozukluk tanılı olgular arasında yaşam boyu en az bir madde kullanım bozukluğu 36 % oranında bulunmuştur. Yaşamboyu ve şimdiki ektanılı olgularda siklotimik mizaç (p< 0.001 ve p=0.037), geçiş (p=0.028 ve p=0.035) ve özkıyım girişimi (p=0.045 ve p=0.05) daha sıktır. Yine ektanılı olgularda duygudurum bozukluğunun başlangıç yaşı daha erken (p=0.045 ve p=0.042), toplam atak sayısı daha fazla (p=0.027 ve p=0.034) ve manik atak süresi daha uzun (p=0.035 ve p=0.042) bulunmuştur. Siklotimik mizaç hem aile öyküsünde duygudurum bozukluğu olanlarda hem de aile öyküsünde madde kullanım bozukluğu olanlarda daha sık iken, madde kullanım bozukluğu olan ve olmayan iki uçlu bozukluklu olgular arasında aile öyküsü yönünden fark bulunmamaktadır.Sonuç: Bu bulgular mizacın iki uçlu bozuklukta klinik geçerliğinin ve öneminin olduğunu bir kez daha ortaya koymakta, siklotimik mizacın varlığında iki uçlu bozukluk ve madde kullanım bozukluk birlikteliğini bulunduran, ailesel ve genetik özellikler taşıyan olası bir alt grubun olduğuna dikkat çekmektedir. Böyle olgularda bütünleyici bir anlayış ve yaklaşımın önemine vurgu yapılmaktadır.