Şizofrenide Güncel Translasyonel Tıp Yaklaşımı Olarak MikroRNA Araştırmaları

Abstract

Şizofreni toplum sağlığını önemli ölçüde etkileyen semptomlarla seyreden yaygın ve kompleks bir psikiyatrik hastalıktır. Aday gen çalışmalarında şizofreni ile ilişkili glutamaterjik, dopaminerjik ve GABAerjik sinyal yolakları gibi moleküler yolaklarda etkin genlerde bulunan varyantların şizofreni riskini arttırdığı raporlanmıştır. Ancak, araştırmaların spesifik popülasyonlarda sınırlı sayılı örnek grupları ile sınırlı olması sebebiyle şu ana kadar elde edilen veriler translasyonel tıp alanında yeni yaklaşımların geliştirilmesi için eksik kalmaktadır. Moleküler düzeyde yapılan araştırmaların sonuçları umut verici olsa da hastalık yönetimi için gerekli erken tanı ve tedavi yöntemleri yetersizdir ve bu yönde daha fazla araştırma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda postmortem beyin dokusunda ve vücut sıvılarında tespit edilen bazı mikroRNA’ların şizofreni hastaları ve kontrol gruplarında farklı eksprese olarak şizofreni etiyolojisi ile ilişkili olabilecekleri raporlanmıştır. Şizofreni patofizyolojisi ile ilişkili mikroRNA profillerinin belirlenmesi hastalığın erken tanı ve tedavisinde yeni moleküler yaklaşımların geliştirilmesi açısından oldukça önemli olsa da literatürde bu alanda boşluklar vardır. Mevcut literatürde şizofreni ile ilişkili mikroRNA’ları raporlayan çalışmalar metodolojik olarak farklılıklar içermektedir. Son on yılda şizofreni ve mikroRNA ilişkisini araştıran araştırmaların incelendiği bu derleme, özellikle örnek seçiminin ve mikroRNA tespit yöntemlerinin çalışmalarda uyumlu sonuçların alınması açısından oldukça önemli olduğunu ortaya koymuştur. Postmortem beyin dokusunda eksprese olan mikroRNA’ların minimal invaziv olarak vücut sıvılarından tespiti şizofreni yönetimi için umut verici sonuçlar doğurabilir. Bu kapsamda yaptığımız kapsamlı literatür araştırması sonrası miR-124-3p, miR-16-5p ve miR-34a-5p şizofreni için potansiyel epigenetik biyobelirteç olarak önceliklendirilmiş ve mikroRNA’ların hastalığın toplumdaki yükünün hafifletilmesi için geliştirilecek translasyonel tıp yaklaşımlarında kullanım potansiyeli üzerine veri sunulmuştur.