Siberkondri ve Gereksiz Sağlık Harcamaları

Abstract

Giriş: Dijital çağın getirdiği sağlık sorunlarından biri olan siberkondri, bireylerin aşırı veya tekrarlayan biçimde çevrimiçi sağlık bilgisi aramaları ve edindikleri sağlık bilgilerini yanlış yorumlamaları sonucu bireylerde gereksiz endişe veya kaygıya yol açması olarak ifade edilir. Günümüzde internette arama motorları ve sosyal medya üzerinden sağlık bilgisine erişimin bu kadar kolaylaşması ile ortaya çıkan siberkondri ve Dr.Google etkisi, ülkelere hem klinik hem de ekonomik yük oluşturmaktadır. Siberkondri kapsamında, gereksiz tetkikler ve ikinci doktor görüşüne başvurulması sonucu tekrarlayan konsültasyonlar gibi sebeplerle gereksiz sağlık harcamalarının arttğı ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, siberkondrinin gereksiz sağlık harcamaları üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Siberkondrinin sağlık harcamalarının üzerine etkisini inceleyen çalışmalar sınırlı olup, çalışmanın literatüre bu yönüyle katkı sağlanması hedeflenmektedir. Materyal ve Metodlar: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmalar sistematik olarak incelenerek ana temalar belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmadaki ön bulgularda, gereksiz tetkik talepleri, ikinci görüş arayışı, hekim-hasta iletişimi ve gereksiz sağlık harcamaları olarak dört temel tema belirlenmiştir. Bu temalar kapsamında yapılan araştırmada, çarpıcı verilere ulaşılmıştır. Çevrimiçi sağlık bilgisi araması yapan bireylerin %65’nin en az bir gereksiz kan tahlili yaptırdığı, OECD ülkeleri arasında kişi başına MR ve BT çekiminde ilk sıralarda olan Türkiye’nin, yıllık 50 Milyon tıbbi görüntüleme yaptığı ve bunun %10’nun gereksiz olduğu, Türkiye’de gereksiz sağlık harcamalarının 1,8 Milyar TL ekonomik yük oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bulgular, çevrimiçi olarak edinilen ve yanlış yorumlanarak kaygıya sebep olan sağlık bilgisinin, sağlık sektöründe oluşturduğu ekonomik yükü ortaya koymuştur. Tartışma: Günümüzde sağlık hizmetlerinin finansmanının bütçe üzerinde yarattığı baskı göz önüne alındığında siberkondri sonrası artan gereksiz sağlık harcamalarının tespit edilmesi ve buna yönelik politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Görüntüleme tetkiklerinin rasyonel kullanımın sağlanması ile tetkiklerin aşama uyumsuzluğunun giderilmesi ve hekim-hasta iletişiminin iyileştirilmesi adına çeşitli politika araçları oluşturulmalıdır. Sağlık okuryazarlığı oranlarını artırılmalı ve birinci basamak sağlık hizmetleri güçlendirilmelidir. Sonuç: Siberkondrinin, sadece bireysel bir sağlık davranışı olmanın ötesinde sağlık sisteminin tamamını etkileyen bir unsura dönüştüğü anlaşılmaktadır.