HealthCoin Kavramının Sağlık Finansmanında Gelecekteki Rolüne İlişkin Tematik Analiz ve Sistematik Bir Derleme

Abstract

Sağlık sistemleri, özellikle ileri tedavi tıbbi ürünleri ve kronik/seyrek hastalıklarda kullanılan yüksek maliyetli tedaviler nedeniyle ciddi bütçe baskılarıyla karşı karşıyadır. Kısa vadede yüksek maliyet, uzun vadede kalıcı fayda üreten bu müdahalelerin geri ödemesinde geleneksel modeller yetersiz kalmaktadır. Blokzincir temelli HealthCoin yaklaşımı, uzun dönem sağlık kazanımlarını tokenleştirip paydaşlar arasında şeffaf biçimde paylaşarak maliyet-etkinlik sorununa yenilikçi bir çözüm sunmayı amaçlar. Bu çalışma, Web of Science taramasına dayalı sistematik bir derleme ve tematik içerik analiziyle HealthCoin literatürünü dört eksende sentezlemektedir: (i) finansal uygulanabilirlik, (ii) sağlık sistemine entegrasyon, (iii) paydaş kabulü, (iv) düzenleyici/etik çerçeve. Bulgular, Basu ve ark. (2016) ile uyumlu biçimde HealthCoin’in özel–kamu ödeyiciler arasında Pareto-iyileştirici risk paylaşımı yaratabileceğini; Hanna ve ark. (2018) ile birlikte performansa dayalı sözleşmelerle kombine edildiğinde erişim ve verimliliği artırabileceğini göstermektedir. VOSviewer ağ analizleri, “blockchain”, “healthcare financing” ve “diabetes/HealthCoin” düğümlerinin yüksek merkezilik taşıdığını ortaya koymuştur. ABD’nin çoklu ödeyici yapısında yatırım isteksizliği, Avrupa’nın tek ödeyici yapısında ise bütçe tavanları ve regülasyon kısıtları sürdürülebilirliği belirlemektedir. Kronik hastalık yönetiminde (özgül olarak diyabet) EHR–akıllı sözleşme entegrasyonu, sonuç-temelli ödemelerin izlenebilirliğini güçlendirir. Sınırlılıklar, literatür kapsamının dar olması ve ampirik pilotların yokluğudur. Çalışma, düzenleyici netlik, birlikte çalışabilirlik standartları ve seçilmiş kronik hastalık gruplarında pilot uygulamalar yönünde somut bir politika ve araştırma gündemi önermektedir.