COVID-19 Pandemisinin Türkiye’de Yaşayan Multipl Skleroz Hastalarında Sosyoekonomik ve Psikolojik Etkiler

Abstract

Amaç: Koronavirüs infeksiyonu kısıtlamaları, bütün dünyada çalışma hayatını etkilemiştir. Multipl skleroz (MS) hastaları bu dönemde, sosyal yaşamlarında, hasta takibinde ve tedaviye ulaşmakta çeşitli zorluklarla karşılaşmışlardır. Biz bu çalışmada, MS hastalarının COVID-19 pandemisi dönemindeki deneyimlerini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntem: Hastaların, COVID-19 pandemisi süresince hastalıkları ve sosyal aktiviteleri açısından yaşadıkları problemleri, korku ve kaygılarını belirlemeyi amaçlayan 50 soruluk bir anket hazırladık. Anket, Türkiye MS Derneği ve yerel MS derneklerinin web sitelerinde ve sosyal medya hesaplarında çevrimiçi olarak yayımlandı. Sadece bütün sorulara cevap veren hastaların yanıtları değerlendirmeye alındı. Bulgular: Toplamda 6008 hasta ankete ulaştı ve 3255 hasta bütün sorulara cevap verdi. 378 hasta (%11,6) COVID-19 geçirdiğini bildirdi. En sık COVID-19 ilişkili semptom yorgunluktu (%48,4). Rutin tıbbi takip hastaların %61,4’ünde kesintiye uğradı ve hastaların %14’ünde tedavi kesildi. Yaklaşık %25 hasta MS atağına bağlı farklı semptomlar bildirdi. Hastaların COVID-19 ile ilgili en büyük endişesi sevdiklerinin sağlığının bozulması idi. Hastaların %4,4’ü pandemi sürecince işini kaybetti. Sonuç: Çalışmamız, COVID-19 pandemisinin Türkiye’de yaşayan MS hastalarının çalışma hayatlarını önemli ölçüde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, pandemi hastaların ve nörologların bazı tutumlarını değiştirmiştir. Bu nedenle, COVID-19 pandemisinin hasta takibi, sosyal aktiviteler ve çalışma hayatı üzerinde uzun dönemdeki etkileri titiz bir şekilde takip edilmelidir.