Türkiye'de Erken Cumhuriyet Döneminde Verem ve Veremle Mücadele Konulu Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi Belgelerinin Analizi

Abstract

Amaç: Bu çalışmada 1923-1938 yılları arasında tüberküloz ve tüberkülozla mücadele ile ilgili arşiv belgelerinin incelenmesi sonucu elde edilen bilgilerin paylaşılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Bir nitel araştırma olan çalışma doküman analizi olarak tasarlandı. Konuya dair önceki yayınlar incelendi. Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi Kataloğu tarandı. Bulunan belgelerin analizi yapıldı. Seçilen belgeler çalışmaya dâhil edildi. Çalışma Atatürk dönemini (1923-1938) kapsamaktadır. Bulgular: Türkiye, Cumhuriyet’in ilk yıllarında sıtma, trahom ve frengi gibi bulaşıcı hastalıkla birlikte veremle mücadele konusuna önem vermiştir. Osmanlı döneminde başlatılan işlerden başarılı olanlar devam ettirilmiş, bunun yayında yeni uygulamalar ve prensiplere göre ilave çalışmalar başlatılmıştır. Verem ve veremle mücadele “Milli Türk Tıp Kongrelerinde” ele alınmıştır. Daha sonraki dönemde ise 11. Kongrenin ana teması verem olarak belirlenecekti. Sağlık Bakanlığı bulaşıcı hastalıklarla mücadele için bir konsept belirlemiş ve bunu hayata geçirmiştir. Veremle mücadele hakkında rehber yayımlanmaya başlanmıştır. Veremle mücadelede faaliyet gösteren cemiyetlere karşı pozitif ayrımcılık yapılmıştır. Yeni dispanserler ve sanatoryumlar inşa edilmiştir. Mevcut yatak kapasitesi artırılmaya çalışılmıştır. BCG aşısının kullanımına başlanmıştır. Aşı üretimine başlamak için Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsüne yeni tesisler inşa edilmiştir. Uluslararası sergilere ve kongrelere katılım sağlanmıştır. Doktor ve hemşire kadroları ve maaşları ile ilgili düzenlemeler yapılmış, veremle mücadele için yeni memur kadroları ihdas edilmiştir. Sonuç: Erken Cumhuriyet döneminde yapılan çalışmalar gelecekte tüberkülozla mücadelede elde edilecek büyük başarılar için adeta birer basamak olmuşlardır demek yanlış olmayacaktır.